Pascabencana dan Bantuan untuk Korban Terdampak Letusan Merapi 1930

delpher.nl

Dalam Koran De locomotief (30-12-1930) dijelaskan bagaimana kondisi pascabencana letusan Merapi tahun 1930 dan bantuan-bantuan yang datang untuk para korban. Berikut ini adalah narasi dan terjemahannya.

De uitbarsting van den Merapi. Steunverleening; het probleem der toekomst.

Aneta seint uit Den Haag, dat naar aaileiding van den oproep van minister De Graaff een comité is ongericht, alsmede een eere-comité met Z.K.H. den Prins der Nederlanden als president. Van het uitvoerend comité is dr. C.J.K. van Aalst voorzitter, en mr. G. Vissering ondervoorzitter, terwijl o.a. de hoogleeraren Schmntzer en Trenb lid zijn. Naar Aneta ons uit Den Haag seint, heeft H. M. de Koninein-Moeder ten behoeve van de slacbtc ffers een belangrijke gift doen toekomeu. Aneta seint voorts, dat H. K. H. Prinses •Juliana een belangrijk bedrag aan bet Smeroe-fonds schonk voor de slachtoffers van de ramp. In Den Haag is nog een Inlsndsch comité gevormd, dat door middel van liefdadigheidsvoorstellingen gelden zal verzamelen. Naar wij vernemen heeft het Centraal Comité voor de steunverleening in Holland bereids een bedrag van vijftigduizend gulden overgemaakt naar Indië, onder mededeeling dat binnen enkele dagen een tweede zending tot een bedrag van vijftigduizend gulden volgen zal. Naar v\ ij telegrafisch uit Batavia vernemen, heeft de directeur vat het departement van 8.8., de heer Muehlenfeld, er op gewezen dat momenteel het voornaamste probleem in verband met de Merapi-rarap is, hoe den vluchtelingen een nieuw bestaan ■te verschaffen. De heer Muehlenfeld verwacht veel van emigratie naar de Lampongs en Banjoewangi; er zijn daar al veel Javanen werkzaam, zoodat men verwachten mag dat de menschen er zich spoedig thuis zulh 11 voelen.

Groote afstorting.

Gistermiddag omstreeks kwart overeen stegen plotseling weer zware rookwolken van den Merapi op en algemeen werd gedacht, dat er weer een nieuwe eruptie was. Gebleken is echter, dat een groote afstorting van den kraterwand heeft plaats gehad in het Blongkeng-ravijn van waarschijnlijk eenige honderdduizenden tonnen. De bergwas den heelen dag helder zichtbaar en men kon het afgestorte gedeelte duidelijk zien liggen. Gisteravond kon men weer duidelijk gloeiende steenen naar beneden zien komen. De krater vertoont zich nu als een geweldig diep uitgesneden kloof van den top tot naar schatting IV2 K. M. naar beneden.

Het verboden gebied.

Resident Van Pelt besprak met de geolologen de vraag of het mogelijk zou zijn publiek toe te laten tot het terrein van de ramp, omdat dit den „geeflust” zeker zou stimuleeren. Hoofdingenieur Oppennoordi ontraadde dit echter ten sterkste. Inde eerste plaats zou men een ieder, die de gevaar lijke streken wil bezoeken, een verklaring moeten laten teekenen, dat hij alle risico’s zelf aanvaardt en inde tweede, plaats is de mogelijkheid groot, dat het publiek zonder gidsen op gevaarlijke plaatsen komt. Daarom werd besloten voorloopig het toegangsverbod nog te handhaven. Door ‘de te verwachten regens zullen de ontruimde streken noglangen tijd als gevaarlijk moeten worden aangemerkt. Moentilan loopt géén gevaar. Tusscben Moentilan cd Salam kunnen zandbandjirs optreden. De vulkacologen zuilen na een nauwgezet onderzoek den resident meedeelen, welke streken gevaarloos kunnen worden geacht en hier zal de bevolking dan weer worden toegelaten.

Steuncomité te Magelang.

Maandagavond vergaderen een 40-tal comitéleden onder presidium van den burgemeester inde raadszaal. O. a. waren aanwezig generaai Van Mourik, de resident en de regent, (die wat later kwamen in verband met de pas gehouden vergadering op Moentilan), allen met hunne dames. De burgemeester stelde voor te beginnen met een huizencollecte en daarna pas in te gaan op vele aanbiedingen voor bloemenverkoop etc. Algemeen werd met dit plan ingestemd. Tot eereleden van het comité werden benoemd de residenten van Kedoe, Bagelen, Banjoemas en Wonosobo, generaal Van Mourik en de regent van Magelang. De heer D.G. Lie, kapi ei i der Chineezen overhandigde inteekenlijsten, die onder de Chineesche gemeenschap zijn rondgegaan met een bedrag van f 1 1 3 2,50 cn even later kwam de heer Simons met een zelfde mededeeling. Inde Gereformeerde kerk op liaj email is tijdens de Kerslfeestviering op gesloten brieijes door een veertigtal persoden bijeengebracht f 1 1 7 6,2 5 ! Onder applaus dankte de burgemee; t r ■o >r de be oonde voortvarendheid, hij hoopte dat’ dit schoon voorbeeld navolging zou vinden. De heer Visser stelt voor alle gelden niet alleen die van Magelang, maar ook die van andtre plaatsen en uit Holland hier bij de Escompto in bewaring te geven, opdat spoedig een overzicht wordt verkregen van de beschikbare middelen. Hiertoe wordt na eenig heen en weer gepraat besloten. De resident geeft een verklaring van de vorming van dit comité. Na de eerste uitbarsting van den Merapi, toen de schade vergeleken bij thans nog slechts gering was, is op Moentilan een comité samengesteld, uitsluitend les a inde uit B 8.- ambten aren. Nu de ramp van zeer grooten omvang blijkt, heelt de resident aan den burgemeester verzocht, wel de vorming van dit comité op zich te willen nemen, omdat hij zelf overstelpt is met werkzaamheden. Aangaande de schade deelt de resident het volgende mede: . –

Er zijn een 1600 huizen verwoest waarvoor benoodigd is f 60 000.— Aan vee is verloren voor een waarde van f 45 000.— De post voor voeding der vluchtelingen werdt op heden geschat op fso.ooo.—Dan zijn er ruim 2500 bouws sawah en tegelians vernield en er is nog volstrekt geen peil op te trekken, hoelang de sawah’s, die thans onder de asch liggen ongebruikt zullen moeten blijven. In totaal wordt de schade geraamd op f 350.000. De 4000 dakloozen kosten veel en het is nog niet te zeggen hoelaDg die zuilen moeten wordeu verzorgd. Er worden reeds besprekingen gevoerd om deze menschen te laten emigreeren naar de Lampongs of naar Banjoewangi. Op verzoek word n in het werkcomité ttennemd de heeren: Mr. Visser, Sieraons, Mulié, D.G. Lie, Willems Geeroom?, mr. Soedirman. Inde andere residenties zullen de residenten de organisatie van de werkcomité’s regelen. Heden (Dinsdag)avond zal het damescomité, dat zich reeds had gevormd en dat nu in het groote comité is opgenomen in de raadszaal vergaderen om te komen tot een wijkverdeeling met het oog op de te houden huizencollecte. Met een woord tot opwekking van den geeflust voor deze heel bizondere collecte sluit de voorzitter iets over achten de vergadering. Naar wij verder vernemen, zond de burgemeester van Mag-lang een telegram aan tiet hoofd van den pacidhuisdienst om oude panden (kfeeren) op te zeDden naar het comité alhier, opdat men voor weinig geld op deze manier velen kan helpen.

Conferentie op Moentilan.

Maandagmiddag om vijf uur werd op Mceutilan een conferentie gehouden tusschen de civiel en militair gezaghebbenden en de ambtenaren van den vulkanologischen dienst. De vulkanologcn hebben een nieuwe spleet inden vulkaan ontdekt en met de mogelijkheid rekening gehouden, dat ten Noorden van de Semowo een nieuwe gloedwolk (naée ardante) optreedt. Op hun advies is dan ook besloten Noord van de Semowo vijf doesoens te doen ontruimen, nl. Trono Poegeran. .T> jim, Babadon en Kendjikan. In verband met een nieuwe afvloeiing van lahars in het Batang-ravijn wordt ook Kali Gesik ontruimd, dat ten Zuiden van van de Batang ligt. Ov(rigens werd de toestand stationnair geacht. Nu de paniekstemming is verminderd zal langzamerhand worden overgegaan tot het terrugtrekken van militairen uit het voorterrein. Alle vulkanologen zijn vertrokken behalve dr. Neumann, die voor verdere onderzoeking hier blijft.

Onze correspondent te Jog j a meldt ons heden : Naar wij van den resident van Jogjakarta vernamen, bevonden zich gistermorgen in het gewest nog in totaal 3778 vluchtelingen uit de kampongs op de Merap.-helling, en wel: inde loods der oude onderneming Tempel 847, aan wie ook eten wordt verstrekt ; verder in het onderdistriet Tempel 451, die voor zichzelf zorgen, in Toeri respectievelijk met en zonder voeding 254 en 2093, in Pakem met voeding 52, in Slernan respectievelijk 45 en 36, dus totaal met voeding 1198 en zonder voeding 2580. Volgens de opgave van 24 December was het totaal aantal toen 8700, zoodat reeds bijna 5000 personen naar hunne haardsteden of andere plaatsen teruggekeerd blijken te zijn. Wij vernemen voorts, dat de leden van den regentschapsraad van W onosobo de goede gedachte hebben gehad ter jongste vergadering van dit college de hun voor die vergadering toekomende zittingsgelden ter beschikking te stellen van de slachtoffers van de Merapi-ramp. Deze origineele en goede gedachte zou wellicht navolging kunnen vinden op den 3-den Januari, als alle locale raden bijeenkomen, voorde verkiezingen voor den Volksraad; velen zullen dan het voorbeeld van Wonosobo wellicht willen navolgen en hun presentie-gelden ter beschikking willen stellen. De Locomotief is gaarne bereid om de verantwooiding van deze geiden op zich te nemen. Assistent-resident Maureubrecher verzoekt ons mede te deelen dat. hij postwissels heeft ontvangen van de Volkscredietbank te Bre b es f 100, den regent van Band jar negara (opbrengst vaneen collecte) f 84, den beer Van Wessem te Bandoeng f 10, mej. Meeuwig, Bandoeng, f 2.50.

Men verzoekt ons mede te deelen dat het inheemsche comité te Se mar a n g tot inzameling van gelden voor de slachtoffers twee giften van f 100.— heeft ontvangen, t.w. een van Pi njoeloeh té S miarang en een van mevr. Goei lug lIoDg. Men verzoekt ons mede te deelen dat de door den heer Bondon ter beschikking van de Md. intendance gestelde vrachtauto’s drie Furd-trucks zijn, door hem ter beschikking gesteld jameis Behn Meyer, Foi d-afdeeling. Gedetacheerd is van de C.15.Z. te Weltevreden naar M igeiarg en ter beschikking g'steld van den gouv.-arts Jet: kl. belast met den gewi-stelijken

TERJEMAHAN:

Letusan Merapi . Bantuan; masalah di masa depan.

Aneta melaporkan dari Den Haag bahwa, menanggapi permohonan Menteri De Graaff, sebuah komite telah dibentuk, serta sebuah komite kehormatan dengan Yang Mulia Pangeran Belanda sebagai presiden. Dr. CJK van Aalst adalah ketua komite eksekutif, dan Bapak G. Vissering adalah wakil ketua, sementara Profesor Schmntzer dan Trenb, di antara yang lain, adalah anggotanya. Aneta melaporkan dari Den Haag bahwa Yang Mulia Ratu telah memberikan sumbangan yang signifikan kepada para korban. Aneta juga melaporkan bahwa Yang Mulia Putri Juliana menyumbangkan sejumlah besar uang kepada Dana Smeroe untuk para korban bencana. Sebuah komite internal juga telah dibentuk di Den Haag untuk mengumpulkan dana melalui pertunjukan amal. Kami memahami bahwa Komite Pusat untuk Bantuan di Belanda telah mentransfer lima puluh ribu guilder ke Hindia Belanda, dan menyatakan bahwa pengiriman kedua sebesar lima puluh ribu guilder akan menyusul dalam beberapa hari. Kami mendapat kabar melalui telegram dari Batavia bahwa direktur departemen 8/8, Bapak Muehlenfeld, menyatakan bahwa masalah utama yang saat ini terkait dengan Merapi-rarap adalah bagaimana menyediakan penghidupan baru bagi para pengungsi. Bapak Muehlenfeld sangat berharap akan adanya emigrasi ke Lampong dan Banjoewangi; banyak orang Jawa sudah bekerja di sana, sehingga diharapkan masyarakat akan segera merasa betah.

Keruntuhan besar.

Kemarin siang, sekitar pukul 13.15, kepulan asap tebal tiba-tiba membubung dari Gunung Merapi , dan secara umum diasumsikan bahwa telah terjadi letusan lagi. Namun, ternyata yang terjadi adalah runtuhan dinding kawah besar, yang mungkin beratnya mencapai beberapa ratus ribu ton, di Ngarai Blongkeng. Gunung tersebut terlihat jelas sepanjang hari, dan bagian yang runtuh juga terlihat jelas. Tadi malam, bebatuan yang bercahaya terlihat jelas lagi, berjatuhan. Kawah tersebut kini tampak seperti jurang yang dalam dari puncak hingga kedalaman sekitar 4,2 kilometer.

Area terlarang.

Warga setempat, Van Pelt, berdiskusi dengan para ahli geologi tentang kemungkinan mengizinkan akses publik ke lokasi bencana, karena hal ini tentu akan merangsang "semangat untuk memberi." Namun, Kepala Insinyur Oppennoordi sangat menentang hal ini. Pertama, siapa pun yang ingin mengunjungi daerah berbahaya harus menandatangani pernyataan yang menerima semua risiko, dan kedua, ada kemungkinan besar bahwa publik akan memasuki tempat-tempat berbahaya tanpa pemandu. Oleh karena itu, diputuskan untuk mempertahankan larangan akses untuk sementara waktu. Karena perkiraan hujan, daerah yang dievakuasi harus dianggap berbahaya untuk waktu yang lama. Moentilan tidak berisiko. Lapisan pasir mungkin terjadi antara Moentilan dan Salam. Setelah penyelidikan menyeluruh, para ahli vulkanologi akan memberi tahu warga daerah mana yang dapat dianggap aman, dan publik kemudian akan diizinkan kembali.

Komite Pendukung di Magelang.

Pada Senin malam, sekitar 40 anggota komite bertemu di ruang dewan, dipimpin oleh walikota. Di antara yang hadir adalah Jenderal Van Mourik, penduduk setempat, dan bupati (yang tiba agak terlambat karena pertemuan baru-baru ini di Moentilan), semuanya bersama istri mereka. Walikota mengusulkan untuk memulai dengan pengumpulan dana untuk rumah-rumah dan baru kemudian menanggapi berbagai tawaran penjualan bunga, dll. Rencana ini umumnya disetujui. Penduduk Kedoe, Bagelen, Banjoemas, dan Wonosobo, Jenderal Van Mourik, dan bupati Magelang diangkat sebagai anggota kehormatan komite. Bapak DG Lie, kapten Tionghoa, menyerahkan daftar sumbangan, yang diedarkan di antara komunitas Tionghoa dengan jumlah ƒ 1.132,50. Tak lama kemudian, Bapak Simons membuat pengumuman serupa. Di Gereja Reformasi pada tanggal 1 Mei 1940, sekitar empat puluh orang mengumpulkan ƒ 1.176.255 selama perayaan Natal. Diiringi tepuk tangan, walikota mengucapkan terima kasih kepada walikota atas ketekunan yang telah ditunjukkan; ia berharap contoh yang baik ini akan diikuti. Bapak Visser mengusulkan agar semua dana, tidak hanya dari Magelang, tetapi juga dari tempat lain dan dari Belanda, disetorkan di sini di Escompto, sehingga gambaran umum tentang sumber daya yang tersedia dapat diperoleh dengan cepat. Hal ini diputuskan setelah beberapa diskusi. Warga menjelaskan pembentukan komite ini. Setelah letusan pertama Merapi , ketika kerusakannya minimal dibandingkan dengan saat ini, sebuah komite dibentuk di Muntilan, yang terdiri khusus dari para pejabat ƒ 8. Sekarang bencana tersebut terbukti sangat besar, warga telah meminta walikota untuk mempertimbangkan pembentukan komite ini, karena ia sendiri kewalahan dengan pekerjaan. Mengenai kerusakan, warga melaporkan hal berikut:

Sekitar 1.600 rumah telah hancur, membutuhkan biaya ƒ60.000. Ternak senilai ƒ45.000 telah hilang. Biaya makanan untuk pengungsi saat ini diperkirakan sebesar ƒ5.000. 2.500 sawah dan bangunan beratap genteng juga telah hancur, dan masih belum mungkin untuk memperkirakan berapa lama sawah-sawah tersebut, yang kini terkubur di bawah abu, akan tetap tidak digunakan. Total kerugian diperkirakan sebesar ƒ350.000. 4.000 orang yang kehilangan tempat tinggal membutuhkan biaya besar, dan tidak mungkin untuk mengatakan berapa lama mereka harus diurus. Diskusi sudah berlangsung untuk memindahkan mereka ke Lampung atau Banjoewangi. Atas permintaan, para pria berikut akan dimasukkan dalam komite kerja: Bapak Visser, Sieraons, Mulié, DG Lie, Willems Geeroom?, Bapak Soedirman. Di tempat tinggal lainnya, para penghuni akan mengorganisir komite kerja. Malam ini, komite perempuan, yang telah dibentuk dan kini telah tergabung dalam komite besar, akan bertemu di ruang dewan untuk menentukan pembagian distrik untuk pengumpulan dana perumahan yang akan datang. Dengan ajakan untuk mendorong donasi untuk pengumpulan dana yang sangat istimewa ini, ketua menutup rapat tepat setelah pukul delapan. Kami juga memahami bahwa walikota Maglang mengirimkan telegram kepada kepala dinas perumahan, meminta agar bangunan-bangunan tua (kfeeren) disumbangkan kepada komite di sini, sehingga banyak orang dapat dibantu dengan cara ini dengan biaya yang kecil.

Konferensi di Moentilan.

Pada Senin sore pukul lima, sebuah konferensi diadakan di McEutilan antara otoritas sipil dan militer serta pejabat dari dinas vulkanologi. Para ahli vulkanologi menemukan retakan baru di gunung berapi tersebut dan mempertimbangkan kemungkinan munculnya kerucut vulkanik baru (naée ardante) di utara Semowo. Berdasarkan saran mereka, diputuskan untuk mengevakuasi lima daerah di utara Semowo: Trono Poegeran, Tjim, Babadon, dan Kendjikan. Karena adanya aliran lahar baru di jurang Batang, Kali Gesik, yang terletak di selatan Batang, juga dievakuasi. Selain itu, situasi dianggap stabil. Sekarang setelah kepanikan mereda, militer akan secara bertahap menarik diri dari daerah depan gunung. Semua ahli vulkanologi telah pergi kecuali Dr. Neumann, yang akan tetap tinggal di sini untuk penelitian lebih lanjut.

Koresponden kami di Jogja melaporkan hari ini: Sebagaimana yang kami ketahui dari warga Jogjakarta, total 3.778 pengungsi dari kampung-kampung di lereng Merap masih berada di wilayah tersebut kemarin pagi, khususnya: di gudang perusahaan Tempel lama, 847 orang, yang juga diberi makan; selanjutnya, di kecamatan Tempel, 451 orang, yang mengurus diri sendiri; di Toeri, 254 orang dan 2.093 orang masing-masing dengan dan tanpa makanan; di Pakem, 52 orang dengan makanan, dan di Slernan, 45 orang dan 36 orang masing-masing, sehingga total 1.198 orang dengan makanan dan 2.580 orang tanpa makanan. Menurut laporan tanggal 24 Desember, jumlah total saat itu adalah 8.700 orang, sehingga hampir 5.000 orang tampaknya telah kembali ke rumah atau tempat lain. Kami juga memahami bahwa anggota dewan kabupaten Wonosobo memiliki ide bagus, pada pertemuan terakhir dewan ini, untuk menyumbangkan honorarium kehadiran mereka untuk para korban bencana Merapi. Ide orisinal dan bagus ini mungkin dapat diikuti pada tanggal 3 Januari, ketika semua dewan lokal berkumpul untuk pemilihan Volksraad (Dewan Rakyat); banyak yang mungkin ingin mengikuti contoh Wonosobo dan menyumbangkan honorarium kehadiran mereka. De Locomotief dengan senang hati akan bertanggung jawab atas dana ini. Asisten Residen Maureubrecher meminta agar kami memberitahukan kepadanya bahwa ia telah menerima wesel dari Volkscredietbank di Brescia sebesar 100 gulden, bupati Bandung sebesar 84 gulden (hasil pengumpulan dana), Bapak Van Wessem di Bandung sebesar 10 gulden, dan Ibu Meeuwig, Bandung, sebesar 2,50 gulden.

Kami diminta untuk memberitahukan bahwa panitia masyarakat adat di Semarang, untuk mengumpulkan dana bagi para korban, telah menerima dua sumbangan masing-masing sebesar 100 gulden, satu dari Pi njoeloeh té S miarang dan satu dari Ibu Goei lug lIoDg. Kami diminta untuk memberitahukan bahwa truk-truk yang diserahkan kepada petugas medis oleh Bapak Bondon adalah tiga truk Furd, yang disediakan oleh James Behn Meyer, Foi d'Afdeling. Truk-truk tersebut dipinjamkan dari C.15.Z. di Weltevreden ke M igeiarg dan diserahkan kepada dokter pemerintah, Jet: kl., yang bertanggung jawab atas administrasi.

Link Koran: De locomotief (30-12-1930)